清淨道論 止之概要分析表
本文以圖表形式歸納覺音尊者《清淨道論》中關於奢摩他(止)修習的核心綱要。表中全面列舉了十遍、十不淨、十念、四無量心、一想、一分別及四無色定共四十種業處,並詳盡標註各業處所適用的行者性格(如貪、瞋、痴、信、覺等)、修習階段(遍作、近行、安止)、所生起的禪相層級(遍作相、取相、似相),以及能證得的色界與無色界禪那境界。該表為南傳上座部禪修者提供了清晰、系統且具操作性的定學實修脈絡與對照指引。
本提要由 AI 生成,詳見《AI 使用說明》
清淨道論 (Visuddhi Magga)
覺音 尊者 著 譯者 葉均
止之概要分析表
| 七組 | 四十業處 | 性格 | 修習 | 禪相 | 禪那 | ||||||||
| 遍作 | 近行 | 安止 | 遍作 | 取相 | 似相 | 一禪 | 二禪 | 三禪 | 四禪 | 五禪 | |||
| 十 遍 | 地遍 | 一切 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | ◎ | ※ | ◆ | ★ |
| 水遍 | 一切 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | ◎ | ※ | ◆ | ★ | |
| 火遍 | 一切 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | ◎ | ※ | ◆ | ★ | |
| 風遍 | 一切 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | ◎ | ※ | ◆ | ★ | |
| 青遍 | 瞋 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | ◎ | ※ | ◆ | ★ | |
| 黃遍 | 瞋 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | ◎ | ※ | ◆ | ★ | |
| 赤遍 | 瞋 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | ◎ | ※ | ◆ | ★ | |
| 白遍 | 瞋 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | ◎ | ※ | ◆ | ★ | |
| 虛空遍 | 一切 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | ◎ | ※ | ◆ | ★ | |
| 光明遍 | 一切 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | ◎ | ※ | ◆ | ★ | |
| 十 不 淨 | 膨脹 | 貪 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | … | … | … | … |
| 青瘀 | 貪 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | … | … | … | … | |
| 膿爛 | 貪 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | … | … | … | … | |
| 斷壞 | 貪 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | … | … | … | … | |
| 食殘 | 貪 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | … | … | … | … | |
| 散亂 | 貪 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | … | … | … | … | |
| 斬斲離散 | 貪 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | … | … | … | … | |
| 血涂 | 貪 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | … | … | … | … | |
| 蟲聚 | 貪 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | … | … | … | … | |
| 骸骨 | 貪 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | … | … | … | … | |
| 十 念 | 佛隨念 | 信 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | … |
| 法隨念 | 信 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | … | |
| 僧隨念 | 信 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | … | |
| 戒隨念 | 信 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | … | |
| 舍隨念 | 信 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | … | |
| 天隨念 | 信 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | … | |
| 寂止隨念 | 覺 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | … | |
| 死隨念 | 覺 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | … | |
| 身至念 | 貪 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | … | … | … | … | |
| 出入息念 | 痴、尋 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | ● | ○ | ◎ | ※ | ◆ | ★ | |
| 四 無 量 心 | 慈 | 瞋 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | * | ○ | ◎ | ※ | ◆ | … |
| 悲 | 瞋 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | * | ○ | ◎ | ※ | ◆ | … | |
| 喜 | 瞋 | ■ | ▲ | ● | ■ | ▲ | * | ○ | ◎ | ※ | ◆ | … | |
| 舍 | 瞋 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | * | … | … | … | … | ★ | |
| 一想 | 食厭想 | 覺 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | … |
| 一分別 | 四界差別 | 覺 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | … |
| 四 無 色 定 | 空無邊處 | 一切 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | ★ |
| 識無邊處 | 一切 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | ★ | |
| 無所有處 | 一切 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | ★ | |
| 非想 非非想處 | 一切 | ■ | ▲ | … | ■ | ▲ | … | … | … | … | … | ★ |
備注:
*: 指有情的概念。